Bu mesleklerde çalışanlar erken emekli olacak

Okuyuculardan yıpranma payından dolayı erken emeklilik konusunda çokça soru alıyorum.

Sorulara bakınca hem bilgi eksikliği hem kafa karışıklığı olduğunu görüyorum.

Öyle ki kimi okuyucular, yıpranma payının kalktığını bile savunuyor.

Hak da veriyorum, çünkü bu konuda özellikle sosyal medyada ciddi yanıltıcı bilgiler dolaşıyor.

Merak edilenlere detaylı değineyim.* Uygulamanın adı, ‘fiili hizmet süresi zammı’ ama halk arasında yıpranma hakkı olarak da biliniyor.

Bu uygulama, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışan işçi ve memurlara erken emeklilik hakkı tanıyor.

Burada dikkat edilmesi gereken, ağır ve yıpratıcı işler hususu.

Her meslekte çalışana erken emekli olma imkanı tanınmıyor.

Peki, bunlar hangi meslekler?

Meslek listesini SGK yayımlıyor.İŞTE O MESLEKLER* Bu kapsamda 45 meslek kolu var.

Tek tek hepsini saymayayım ama önemli olanları sıralayayım.

Yeraltı maden işlerinde, demir-çelik fabrikalarında, asit üretimi yapan yerlerde, kurşun, arsenik, civa işlerinde, Türk Silahlı Kuvvetleri’nde (TSK), Sahil Güvenlik Komutanlığı’nda, emniyette, MİT’te, ceza infaz kurumlarında, basın yayın mesleğinde, su altında, çimento fabrikalarında, alüminyum sanayinde, termik santrallerde, sağlık alanında, cam işlerinde, yer altında (maden ocakları, tünel yapımı), itfaiyede, ceza infaz kurumlarında çalışanlar, yıpranma hakkı kapsamında olan meslekler.

Şunu da belirteyim, son dönemde bu listeye yeni eklenen bir meslek kolu yok.* Bu işlerde çalışanların, diğer çalışanlara göre erken emeklilik hakkı bulunuyor.

Fiili hizmet süresi zammı da bu mesleklere uygulanıyor.

Peki, nasıl uygulanıyor?

Normal çalışma süresi olan 360 günün üzerine çalıştığı riskli sektöre ve o sektöre tanınan süreye göre fazladan hizmet süresi ekleniyor.

Erken emeklilik de buradan kaynaklanıyor.

Bu süre meslek kolluna göre bir yıl içinde 60 gün ila 180 gün arasında değişiyor.

Mesela yer altında çalışanlar için eklenecek süre her yıl için 180 gün.

TSK personeli için her yıl 90 gün ekleniyor.

Kurşun, arsenik, cam işlerinde çalışanlar için bu süre 60 gün.

Basın mesleğinde çalışanlar için süre 90 gün.

Emniyet ve polis mesleğinde, MİT’te çalışanlar için eklenecek süre 90 gün.NASIL EMEKLİ OLACAKSINIZ?* Mesela, cıva üretiminde çalışan bir işçinin fiili hizmet zammı 90 gün.

Bu meslekte 12 ay çalışıldığında 15 ay çalışılmış sayılıyor ve hem prim gün sayısı artıyor hem de erken emekli olunuyor.

Normal şartlarda 360 gün çalışılması gerekirken, cıva üretiminde çalışanlar bir yıl içinde 450 gün çalışmış sayılıyor.

Madenlerde çalışanlar için bu süre daha fazla; 180 gün, 6 ay.

Yeraltı madenlerinde çalışan bir işçi 360 gün çalıştığında fiili hizmet süresi zammı uygulandığında 540 gün çalışmış sayılıyor.

Tabi, bu işlerde çalışanların, erken emekli olabilmesi için en az 3600 gün o meslekte çalışmış olması gerekiyor.* Bir de hesaplama yöntemi var, onu da anlatayım.

Çalışılan her 360 gün için 60 gün eklenecekse çalışılan gün sayısını 0.17 ile, 90 gün eklenecekse çalışılan toplam gün sayısını 0.25 ile, 180 gün eklenecekse çalışılan gün sayısını 0.50 ile çarpıp, fiili hizmet süresi zammı bulunabilir.

Örneğin, çalışma gününüz 7000 gün ise bunu 0.25 ile çarptığınızda (90 gün eklenecekler için) çıkan 1750 günü çalışma sürenizin üzerine ekleyeceksiniz.

Bu süreyi yaştan da indirebilirsiniz.

Yaş haddinden indirime hak kazanmak için 3600 koşulu da bulunuyor.

Altını çizeyim, fiili hizmet süresi zammı ile hem yaş haddinden indiriliyor hem de sigortalılık süresine ekleniyor.YIPRANMA HAKKI KALKTI MI?* Geçen yılın başında SGK, yıpranma payı ile ilgili önemli bir duyuruda bulundu.

Bu duyuru,  yıpranma payının kalktığı şeklinde algılandı.

Oysa durum farklı.

Onu da anlatayım.

Fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işyerlerinde inceleme yapan SGK, yıpranma hakkına tabi olmayan çalışanlar için de yıpranma hakkına sahipmiş gibi bildirimler yapıldığını tespit ediyor.

Örneğin, cıva üretimi yapan işletmede yapılan incelemede, üretim aşamasında çalışan işçilerin yanı sıra sekreter, büro görevlisi, danışman, şoför sıfatıyla çalışanların da erken emeklilik hakkı elde edebilmeleri içen işveren tarafından fiili hizmet süresi zammından yararlandırıldığı tespit ediliyor.* Çalışmanın, fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için kanun kapsamındaki işyerleri ile birlikte yıpranmaya neden olacak işlerde fiilen çalışılması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalınması gerekiyor ki, bu işlerde çalışanlar erken emeklilik hakkından yararlanabilsin.

Bu durum ortaya şöyle bir sorun çıkartıyor.

Sekreter, şoför, danışman hatta aşçı olarak çalışıp da işveren tarafından fiili hizmet süresi zammı kapsamına alınanlar, emeklilikleri geldiğinde hatalı meslek bildirimi yapıldığından emekli olamayacaklar.

Burada da asıl sorumluluk işverenlere ait, çünkü doğru bildirim yapmaları gerekiyor.

Yeri gelmişken belirteyim, SGK, fiili hizmet süresi zammına girmeyen meslekleri tek tek sıraladı, 4 bin 800’ün üzerinde meslek bulunuyor.

Merak eden listeyi SGK’dan öğrenebilir.