Haber Detayı
26 yaşında yere yığılıp kaldı: Genç yaşta kalp sorunları neden yaşanıyor?
Sağlıklı, fit ve genç olmak kalp risklerini tamamen ortadan kaldırmıyor. Uzmanlara göre bazı kalp rahatsızlıkları yıllarca hiçbir belirti vermeden ilerleyebiliyor ve özellikle gençlerde ani kalp durmasına yol açabiliyor. Bu nedenle genç yaşta yapılan kalp taramaları, bazı aileler için hayati önem taşıyor.
26 yaşındaki Mike Harper, deneyimli bir koşucuydu.
Daha önce birçok yarı maraton tamamlamıştı ve katıldığı yarışta finiş çizgisine yalnızca 200 metre kalmıştı.
Ancak yarışın sonuna yaklaşırken aniden yere yığıldı.Olay yerinde hemen kalp masajı yapıldı, sağlık ekipleri müdahale etti ve hastaneye kaldırıldı.
Buna rağmen genç adam kurtarılamadı.
Ailesi için en sarsıcı soru ise şuydu: “Bu kadar sağlıklı ve fit görünen biri nasıl bir anda hayatını kaybedebilir?” Doktorlar, Mike’ın kalbindeki elektriksel sinyallerin aniden bozulmuş olabileceğini ve bunun kalbin kan pompalamasını durdurduğunu söyledi.
Bu durum, kalp durması olarak biliniyor.Ailesi ise Mike’ta daha önce hiçbir belirti fark etmediklerini söylüyor.
Ne göğüs ağrısı ne nefes darlığı ne de günlük yaşamını etkileyen bir şikayeti vardı.
Bu da gençlerde ani kalp ölümlerini daha ürkütücü hale getiriyor.
İngiltere’de genç yaş grubunda her yıl 600’den fazla ani kalp ölümü yaşandığı belirtiliyor.
Bu vakalar, çoğunlukla 14-35 yaş aralığındaki gençleri kapsıyor.Daha çarpıcı olan ise bu gençlerin büyük bölümünde ölümden önce belirgin bir kalp hastalığı belirtisi görülmemesi.
Uzmanlara göre bu vakaların yaklaşık yüzde 80’inde kişi, olaydan önce kendini tamamen sağlıklı hissedebiliyor.
Toplumda “spor yapan insan sağlıklıdır” algısı çok güçlü.
Ancak uzmanlara göre düzenli spor yapmak kalp sağlığı için önemli olsa da bazı doğuştan ya da sonradan gelişen kalp rahatsızlıklarını tamamen ortadan kaldırmıyor.Mike gibi düzenli koşan, aktif ve sağlıklı görünen kişilerde bile kalbin elektriksel sistemiyle ilgili gizli sorunlar bulunabiliyor.
Bu nedenle risk yalnızca hareketsiz yaşam sürenlerde değil, fit gençlerde de görülebiliyor.
Yaşlılarda kalp hastalıkları daha çok damarların daralması, kolesterol birikimi ve damar tıkanıklığıyla ilişkilendiriliyor.
Gençlerde ise tablo farklı olabiliyor.Uzmanlara göre 35 yaş altındaki ani kalp ölümlerinde kalp kasını, kalbin kan akışını ya da elektriksel ritmini etkileyen hastalıklar öne çıkıyor.
Bu hastalıklar, kişi günlük hayatına normal devam ederken fark edilmeyebilir.
Bu noktada en çok konuşulan testlerden biri EKG.
Göğse yerleştirilen elektrotlarla yapılan bu test, kalbin ritmini ve elektriksel aktivitesini ölçüyor.Gençlerdeki birçok gizli kalp sorunu, kalbin doğal ritmini etkileyebildiği için EKG bazı risklerin erken fark edilmesine yardımcı olabilir.
Gerekli görülen durumlarda ise ekokardiyografi gibi daha ayrıntılı testlere geçilebilir.
Ekokardiyografi, ses dalgalarıyla kalbin yapısını ve çalışma şeklini gösteren bir inceleme yöntemi.
Kalp kası, kapaklar ve pompalama fonksiyonu bu yöntemle daha ayrıntılı değerlendirilebiliyor.EKG’de şüpheli bir bulgu saptandığında ya da kişinin aile öyküsünde risk varsa, doktorlar daha ileri tetkikler isteyebiliyor.
Böylece yalnızca ritim değil, kalbin yapısal durumu da incelenebiliyor.
Gençlerde kalp taramasının önemini gösteren geniş çaplı bir araştırmada 100 binden fazla genç incelendi.
Ortalama yaşı 23 olan katılımcılar yaklaşık 10 yıllık süreçte takip edildi.İlk değerlendirmede bazı gençler EKG sonuçları ve sağlık geçmişleri nedeniyle ileri incelemeye yönlendirildi.
Sonuçta daha önce fark edilmemiş, potansiyel olarak ciddi kalp rahatsızlıkları taşıyan yüzlerce genç tespit edildi.
Araştırmada yüksek riskli kalp rahatsızlığı saptanan bazı gençlere tedavi uygulandı.
Bu tedaviler arasında kalpte hatalı elektriksel sinyalleri durdurmaya yönelik ablasyon işlemleri de yer aldı.Bazı hastalara kalp pili ya da takılabilir defibrilatör yerleştirildi.
Daha ağır vakalarda ise ileri tedaviler gündeme geldi.
Uzmanlara göre bu tür müdahaleler, doğru hastada ani ölüm riskini azaltabilir.
Ani kalp ölümü yalnızca spor sırasında yaşanmıyor.
Uzmanlar, gençlerdeki ölümlerin önemli bir bölümünün uyku sırasında da gerçekleşebildiğine dikkat çekiyor.Bu nedenle tarama tartışması yalnızca sporcularla sınırlı değil.
Araştırmalarda sporcu olan ve olmayan gençler arasında risk açısından büyük bir fark görülmemesi, genel nüfusta tarama yapılması çağrılarını güçlendiriyor.
Kalp taramalarında en önemli tartışmalardan biri de tek seferlik testlerin yeterli olup olmadığı.
Çünkü bazı kalp kası hastalıkları genç yaşta hemen ortaya çıkmayabiliyor.Örneğin kişi 16 yaşında tamamen normal sonuç alabilir, ancak 20’li yaşların ortalarında kalp kasıyla ilgili bir sorun belirginleşebilir.
Bu yüzden bazı uzmanlar gençlerde belli aralıklarla tekrar tarama yapılmasını savunuyor.
Mike’ın ölümünden sonra ailesi ve kardeşleri de kalp taramasından geçti.
Sonuçları normal çıktı.
Genetik testlerde de aileyi doğrudan uyaracak belirgin bir bulguya rastlanmadı.Bu durum, ani kalp ölümü yaşayan birçok ailenin karşılaştığı en zor tabloyu gösteriyor.
Uzmanlara göre genç yaşta ani kalp ölümü yaşayan bazı vakalarda kesin neden hiçbir zaman bulunamayabiliyor.
Kalp taraması isteyen aileler ve bazı uzmanlar, basit bir EKG’nin birçok hayatı kurtarabileceğini savunuyor.
Ancak tüm uzmanlar bu konuda aynı fikirde değil.Karşı görüşte olan kardiyologlar, yanlış pozitif sonuç riskine dikkat çekiyor.
Yani test, aslında ciddi bir kalp sorunu olmayan bir genci riskli gösterebilir.
Bu da gereksiz kaygıya, ek testlere ve psikolojik baskıya yol açabilir.
Gençlerde ani kalp durması bazen hiçbir belirti vermeden ortaya çıkabiliyor.
Ancak bayılma, egzersiz sırasında göğüs ağrısı, açıklanamayan çarpıntı, nefes darlığı ya da ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü varsa mutlaka doktora başvurmak gerekiyor.Özellikle spor yapan gençlerde bu tür şikayetlerin “yorgunluk” ya da “kondisyon eksikliği” diye geçiştirilmemesi önemli.
Erken değerlendirme, bazı riskli durumların yakalanmasını sağlayabilir.
Mike Harper’ın hikayesi, genç ve sağlıklı görünmenin kalp risklerini tamamen ortadan kaldırmadığını gösteren acı örneklerden biri.
Düzenli spor, dengeli beslenme ve aktif yaşam kalp sağlığı için değerli olsa da bazı hastalıklar sessiz ilerleyebiliyor.Bu nedenle uzmanlar, özellikle aile öyküsü olan, spor sırasında bayılma ya da çarpıntı yaşayan, göğüs ağrısı hisseden gençlerin kalp kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurguluyor.
Genç yaşta kalp taraması tartışması ise hem hayat kurtarma potansiyeli hem de yanlış pozitif sonuç riski nedeniyle gündemde kalmaya devam ediyor.
